मराठवाड्याच्या मातीतील ध्येयवादी शिक्षक: वांजोळ्याच्या नारायण चौरे सरांना 'मराठवाडा आदर्श शिक्षक पुरस्कार' प्रदान

ग्रामीण भागातील प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करत, केवळ स्वतःच्या कष्टाच्या आणि जिद्दीच्या बळावर शिक्षण क्षेत्रात आपली वेगळी ओळख निर्माण करणारे 'श्रीराम प्रतिष्ठान'चे विज्ञान शिक्षक श्री. नारायण बाबुराव चौरे (M.C.M., B.Sc., B.Ed.) यांना २६ जुलै २०२६ रोजी अत्यंत मानाचा 'आपुलकी व आस्था संस्था' संचलित "मराठवाडा आदर्श शिक्षक पुरस्कार २०२६" श्री गोविंद नांदेडे मा शिक्षण संचालक पुणे व श्री संजय ससाने शिक्षण अधिकारी परभणी यांच्या हस्ते देऊन गौरविण्यात आले. त्यांच्या या यशामुळे परभणी जिल्हा आणि त्यांच्या मूळ गावामध्ये आनंदाचे वातावरण आहे.

*कौटुंबिक पार्श्वभूमी:* संस्कार आणि कष्टाची शिदोरी

नारायण चौरे सर हे वांजोळा (जि. परभणी) या गावचे रहिवासी आहेत. त्यांच्या या यशामागे त्यांच्या कुटुंबाचे मोठे संस्कार आहेत. त्यांचे वडील बाबुराव चौरे हे परिसरात 'रामायण वाचक' म्हणून प्रसिद्ध आहेत. आजूबाजूच्या गावागावांमध्ये रामायण वाचनाच्या माध्यमातून त्यांनी समाजप्रबोधनाचे मोठे कार्य केले है. आजही ते गावातील हनुमान मंदिरात नित्यनेमाने काकडा भजन आणि पारायण करतात. त्यांची आई मंगल बाबुराव चौरे या आजही वयाच्या या टप्प्यावर शेतात कष्ट करून घर सांभाळतात. नारायण सरांना त्यांच्या पत्नी अयोध्या चौरे यांची मोलाची साथ लाभली आहे. अयोध्या या उच्चशिक्षित (पदवीधर) असून, कौटुंबिक जबाबदाऱ्या सांभाळत स्वतः नोकरी देखील करतात. कुटुंबातील या धार्मिक संस्कार आणि कष्टाच्या जोरावरच नारायण सरांनी यशाचे हे शिखर गाठले आहे.

*'कमवा आणि शिका'च्या जोरावर उच्च शिक्षण*

नारायण सरांचा जीवनप्रवास अत्यंत संघर्षमय आणि तरुण पिढीला प्रेरणा देणारा आहे. त्यांचे प्राथमिक शिक्षण जवाहर नवोदय विद्यालय (आंबा, परतूर, जि. जालना) येथे १९९६ ते २००० या काळात झाले. ग्रामीण भागातून स्वतःच्या गुणवत्तेवर त्यांची नवोदय विद्यालयात निवड झाली होती. त्यानंतर नूतन महाविद्यालयातून त्यांनी २००७ मध्ये बी.एस्सी. (B.Sc.) पूर्ण केले. पुढील उच्च शिक्षणासाठी त्यांनी छत्रपती संभाजीनगर गाठले. घरची परिस्थिती हलाखीची असल्याने त्यांनी दिवसा 'ICICI Prudential' कंपनीत नोकरी केली आणि संध्याकाळी ५ ते ९ या वेळेत कॉलेज करून २००९ मध्ये एम.सी.एम. (M.C.M.) ही पदवी विशेष प्राविण्यासह पूर्ण केली. कौटुंबिक जबाबदारीचे भान ठेवून त्यांनी काही काळ हैदराबाद, गुंतूर आणि विजयवाडा येथे 'Hutch' (आताचे व्ही आय) कंपनीतही काम केले.

*वाशीम ते सेलू:* विज्ञानाचा अविरत प्रवास

शिक्षणाची आवड असल्याने त्यांनी २०१० मध्ये वाशीम जिल्ह्यातील रिसोड येथील भारत ज्युनिअर कॉलेजमध्ये माहिती तंत्रज्ञान (IT) हा विषय शिकवण्यास सुरुवात केली. २०११ मध्ये कामधेनू अध्यापक महाविद्यालयातून बी.एड. पूर्ण केल्यानंतर, ऑक्टोबर २०११ मध्ये त्यांचा सेलू येथील 'श्रीराम प्रतिष्ठान'मध्ये विज्ञान शिक्षक म्हणून प्रवास सुरू झाला. गेल्या १५ वर्षांपासून ते येथे विज्ञानाचे ज्ञानदानाचे पवित्र कार्य करत आहेत.

*राष्ट्रीय आणि राज्य स्तरावर जिल्ह्याचा डंका*

चौरे सरांनी केवळ पुस्तकी विज्ञान न शिकवता विद्यार्थ्यांना प्रयोगांच्या माध्यमातून विज्ञान जगण्याची कला शिकवली. त्यांनी स्वतः तयार केलेल्या नाविन्यपूर्ण विज्ञान शैक्षणिक साहित्यामुळे परभणी जिल्ह्याला सलग तीन वर्षे (२०२३, २०२४, २०२५) राज्य स्तरावर नेतृत्व करण्याची संधी मिळाली. विज्ञान प्रदर्शनात त्यांनी दोन वेळा राष्ट्रीय स्तरावर आणि चार वेळा राज्य स्तरावर यश संपादन केले आहे. गेल्या वर्षी (२०२५) त्यांना 'बी द चेंज फौंडेशन'चा राज्यस्तरीय आदर्श शिक्षक पुरस्कारही मिळाला होता.

विद्यार्थ्यांसाठी 'होम लॅब' आणि 'सायन्स चॅलेंज'

विद्यार्थ्यांमध्ये विज्ञानाची गोडी निर्माण व्हावी आणि त्यांची स्पर्धा परीक्षांची तयारी व्हावी, यासाठी चौरे सरांनी शाळेत अनेक नाविन्यपूर्ण उपक्रम राबवले आहेत. यामध्ये

* Science Challenge: स्पर्धा परीक्षांची पूर्वतयारी करून घेण्यासाठी विशेष स्पर्धा.

* My Science Lab at Home: घरच्या घरी टाकाऊ वस्तूंपासून विज्ञान प्रयोग करण्याची संकल्पना.

* वर्गातील विज्ञान कोपरा व मी आणि वैज्ञानिक: शास्त्रज्ञांच्या शोधांची माहिती देणारा उपक्रम.

* परिपाठातील प्रयोग: रोज शाळेच्या परिपाठात विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष प्रयोग करून दाखवणे.

*संस्था आणि गावकऱ्यांकडून कौतुकाचा वर्षाव*

चौरे सरांच्या या यशाबद्दल श्रीराम प्रतिष्ठान सेलू चे संस्थापक अध्यक्ष डॉ. संजय रोडगे यांनी त्यांचे विशेष कौतुक केले असून "चौरे सरांसारखे प्रयोगशील शिक्षक हे आमच्या संस्थेचे वैभव आहेत आणि त्यांच्या या यशामुळे संस्थेच्या शिरपेचात मानाचा तुरा रोवला गेला आहे," असा सार्थ अभिमान व्यक्त केला. तसेच वांजोळा गावचे रहिवासी श्री. विठ्ठल सरकटे, मित्र परिवार रवीशंकर कुमार, भरत कव्हळे, सीताराम कव्हळे, जगन मालचिमणे व सर्व गावकऱ्यांच्या वतीनेही सरांचा आनंदोत्सव साजरा करण्यात आला असून त्यांच्यावर अभिनंदनाचा वर्षाव होत आहे.